Dil ve konuşma terapisi; belirli sesleri çıkarmayı öğrenmekte güçlük çekilmesi, konuşma hareketlerini planlamakta veya koordine etmekte sorun yaşanmasına bağlı olarak iletişim sorunları ve konuşma bozukluklarının değerlendirilmesi ve tedavisidir.
Bireyin kendini ifade etme becerisini geliştirmek, konuşma akıcılığını sağlamak ve iletişim kalitesini artırmak dil ve konuşma terapisinin temel amacıdır. Uzman Dil ve Konuşma Terapistlerimiz, sizin veya çocuğunuzun ihtiyaçlarına özel, bilimsel yöntemlere dayalı uygulamalar yapar.
İletişim sorunları her yaşta görülebilir ancak özellikle çocukluk döneminde erken müdahale kritik öneme sahiptir. Aşağıdaki belirtilerden bir veya birkaçını gözlemliyorsanız bir uzmana danışmanız önerilir:
• Artikülasyon Bozukluğu: Belirli sesleri (r, s, k gibi) üretmekte zorlanma veya sesleri yanlış çıkarma.
• Gecikmiş Dil ve Konuşma: Yaşıtlarına göre kelime dağarcığının sınırlı olması, cümle kuramama veya geç konuşmaya başlama.
• Akıcılık Sorunları (Kekemelik): Konuşurken takılma, sesleri uzatma veya tekrarlama.
• Alıcı Dil Sorunları: Söyleneni anlamada, komutları takip etmede veya soruları cevaplamada güçlük çekme.
• İfade Edici Dil Sorunları: Duygu ve düşünceleri kelimelere dökmede, doğru kelimeyi bulmada zorlanma.
• Motor Konuşma Bozuklukları (Apraksi/Dizartri): Konuşma için gerekli kasların planlanması veya koordine edilmesinde yaşanan nörolojik temelli güçlükler.
Başarı Hikayemiz
Konuşma Bozuklukları Uzmanı’mız kıymetli Ayça Lülecioğlu ve danışanı ile başarı hikayesi.
Konuşma Bozukluğu Türleri
- Gecikmiş Dil ve Konuşma Bozuklukları
Konuşmanın herhangi bir çevrede benimsenen sınırın dışına çıkarak yadırganacak düzeyde bir farklılık ya da sapma göstermesi durumunda, çocukta bir konuşma sorunu olduğu kabul edilmektedir.
Çocuğun belirli bir yaşa geldiği halde, konuşmaya başlamaması ya da yaşıtlarına göre geride kalması, işaretlerle ya da tek sözcüklerle iletişim kurmaya çalışması durumunda konuşma gecikmesi düşünülür. Okul öncesi çocuklardaki konuşma ve dil gecikmeleri, çocuklar okul çağına geldiklerinde öğrenme zorluğu riskini arttırabilir genel akademik başarısızlıklar görülebilir.
Ayrıca davranış bozukluğu ve psikososyal uyum bozukluklarına da yol açabilir gecikmiş konuşmada terapi yaklaşımı neden olan etmenlere, bozukluğun türüne ve derecesine bağlı olarak değişir. Bozukluğun nedenini ortadan kaldırmak veya etkisini azaltmak için aile ile birlikte gerekli önlemlerin alınması önemli bir ilkedir.
Terapi de amaç doğru artikülasyon kazandırma ile uygun ve yeterli kelime dağarcığını geliştirme çalışmaları ile çocuğa gelişimsel seviyesine uygun bir konuşma becerisi kazandırmaktır.
- Artikülasyon (Söyleyiş Bozukluğu)
Konuşma seslerini çıkarma işlemine söyleyiş (artikülasyon) denir. Konuşma seslerini atlama , yer değiştirme, eklemeler ve çarpıtmalar mevcut ise bu bir söyleyiş (artikülasyon) bozukluğudur.
Çocuk ana dilinin seslerini doğru ve anlaşılır şekilde çıkaramıyorsa, kendi yaş dönemine uygun sesleri doğru olarak üretemiyorsa örneğin /k/ yerine/t / ve ya / r /yerine/ y/ çıkarması gibi, konuşması ailesi ve aile dışındaki kişiler tarafından, düzenli olarak yardım almadan anlaşılamıyorsa yani çocuğun konuşması anlaşılmaz ise, mutlaka müdahale edilmelidir.
Çocuğun çıkaramadığı sesler tespit edilerek, uygun terapiyle ilk olarak ses düzeyinde başlanarak kelime, cümle etkinlikleriyle sesin günlük yaşamda yapılan konuşmalarda olması gerektiği gibi kullanması sağlanır.
- Fonolojik (Sesbilgisel) Bozukluklar
Fonolojik bozukluk, konuşma sesi üretim bozukluğudur. Konuşma sırasında çocuk sesleri uyumsuz kullanır, kelime düzenlemeleri yanlıştır, vurguları doğru yapamaz, bazen baştaki ya da sondaki harfi atlarlar, Örneğin kitap yerine kipat demesi kap yerine pak demesi gibi.
Fonolojik problemler çocuğun hiç anlaşılmadığı bir konuşma seviyesinden, sadece bazı seslerin yanlış anlaşıldığı konuşma seviyesinde görülebilir. Zamanında müdahale edilmediğinde okul çağında heceleme ve okuma konularında problem yaşanacağından akademik sorunlar ortaya çıkacaktır.
Fonolojik bozukluğun teşhisinde fizyolojik, psikolojik ve nörolojik muayene eş zamanlı olarak uygulanır. Konuşma sesinin çıkarılması için onun öğrenilmesi, öğrenilmesi için de iyi duyulması gerekir. Eğer bir çocuğun işitme kaybı varsa sesleri doğru öğrenmesi beklenemez.
Terapide , her çocuğun durumuna göre özellik göstermesiyle birlikte genellikle konuşma kaslarına yönelik ses uygulamaları çalışılır.
- Kekemelik
Konuşmanın akıcılığında, seslerin , hecelerin ve kelimelerin istemsiz tekrarlarının olması ve uzatmalar, korku duyulan kelimeleri söylemekten kaçınma, söze başlarken ‘uuummm’, ‘aaa’ gibi sesler çıkarma, sessiz duraklamalar ile karakterize olan normal bir konuşma akışının olmadığı bir konuşma bozukluğudur.
Terapide uygun konuşma hızının sağlanmasına yönelik, konuşmayı akıcı hale getirerek etkili iletişimi geliştirmeye yönelik yöntemlerle erken müdahale edilmesi önemlidir.
- Ses Bozuklukları
Yetişkinlerde ve özellikle okul çağı çocuklarda ses kısıklığına sık rastlanmaktadır. Ses kısıklığı ses tellerinin titreşimini bozacak şekilde kitlesinde artış olmasıdır. Nefesli ve sert ses üretimi ses kısıklığı olarak görülmektedir. Özellikle üst solunum yolu enfeksiyonları, alerjiler, yüksek sesle çığlık atmak, bağırarak konuşmak ses kısıklığına yol açmaktadır.
Çocukta uygulanan ses terapilerinde, çocuğun yaşına ve dil gelişimine uygun olarak, yanlış ve doğru ses kullanım davranışının ne olduğu anlatılarak, farklı etkinliklerle doğru ses kullanımının yerleşmesi hedeflenmektedir.
- Ses, Konuşma ve İfade Performansı
• Diksiyon ve artikülasyon netliği
• Vurgu, tonlama ve konuşma ritmi
• Etkili ve sağlıklı ses kullanımı
• Topluluk önünde konuşma ve hitabet
• Profesyonel ses kullanımı
Seanslar, kişiye özel değerlendirme ile planlanmakta ve bilimsel temelli ses ve konuşma
terapisi yaklaşımları doğrultusunda yürütülmektedir.
